Αλλα απειλούμενα είδη Αλλα απειλούμενα είδη Λεπτομύτα Βασιλαετός Κιρκινέζι Κεφαλούδι Μαυροπετρίτης Αιγαιόγλαρος Λαγγόνα Βαλτόπαπια Σπιζαετός Νανόχηνα

Ο Γυπαετός είναι ένα από τα σπανιότερα αρπακτικά πουλιά της Ευρώπης. Ζει αποκλειστικά σε ημιορεινά και ορεινά οικοσυστήματα (500-4.000 μέτρα), συνήθως πάνω από το δασοόριο, σε βραχώδεις περιοχές με απότομες σάρες, ορθοπλαγιές και αλπικά λιβάδια. Τα κόκαλα των νεκρών οπληφόρων ζώων (μικρού ή μεσαίου μεγέθους) αποτελούν την κύρια πηγή της τροφής του, την οποία αναζητά μόνος ή σε ζευγάρια. Ο Γυπαετός υπερασπίζεται τεράστιες εκτάσεις («επικράτειες»), στις οποίες το ζευγάρι τρέφεται και φωλιάζει, ενώ δύσκολα ανέχεται μέσα σε αυτές την παρουσία άλλων ενηλίκων ατόμων του ιδίου είδους. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Ο Γυπαετός φτάνει σε μέγεθος τα 1,10 μέτρα (από το κεφάλι έως την άκρη της ουράς), το άνοιγμα των φτερούγων του είναι γύρω στα 2,80 μέτρα και το βάρος του κυμαίνεται από 5-7 κιλά.
				Περιγραφή Εξάπλωση Βιολογία-Συμπεριφορά Κίνδυνοι-απειλές Πρόγραμμα Life για την προστασία του Γυπαετού Σχέδιο δράσης για το Γυπαετό Περισσότερα για το γυπαετό Απειλούμενα είδη Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

Τα ενήλικα πουλιά αναγνωρίζονται εύκολα από τις μακριές, μυτερές φτερούγες και την ρομβοειδή ουρά που θυμίζουν τεράστιο γεράκι, ενώ το στήθος και η κοιλιά τους έχουν συνήθως πορτοκαλί χρώμα. Το χρώμα αυτό οφείλεται στο «μακιγιάρισμα» των φτερών του με οξείδια του σιδήρου, που προσλαμβάνει καθώς τρίβεται στα ασβεστολιθικά πετρώματα. Όταν αυτά τα οξείδια λείπουν, το χρώμα του είναι σαν «λερωμένο» άσπρο. Στο κεφάλι, κοντά στο ράμφος, φέρει μια μακριά τούφα με μαύρες τρίχες που μοιάζει με γένι. Μάλιστα, σε αυτό το γνώρισμα οφείλει το είδος το επιστημονικό του όνομα (Gypaetus barbatus). ΕΞΑΠΛΩΣΗ Αποτελεί το σπανιότερο είδος γύπα (δηλαδή πτωματοφάγου αρπακτικού), από τα τέσσερα που συναντώνται στην Ευρώπη. Απαντάται στην οροσειρά των Πυρηναίων (Ισπανία - Γαλλία, 77 ζευγάρια), στο νησί της Κορσικής (10 ζευγάρια) και τα Βαλκάνια (2-3 ζευγάρια), ενώ στις Αλπεις το είδος έχει επαναεισαχθεί τα τελευταία χρόνια (80 άτομα / 4 ζευγάρια). Στην Ελλάδα ο κύριος όγκος του πληθυσμού βρίσκεται στην Κρήτη (όχι περισσότερα από 25 άτομα/4 ζευγάρια), ενώ στην Ηπειρωτική Ελλάδα απαντώνται ελάχιστα άτομα. ΒΙΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Ο Γυπαετός είναι ορεσίβιο είδος, συχνάζει σε περιοχές μεγάλου υψομέτρου (1.500-4.000 μέτρα), ενώ το χειμώνα που οι μεγάλοι ορεινοί όγκοι είναι καλυμμένοι με χιόνια απαντάται και σε χαμηλότερο υψόμετρο (500-800 μέτρα) στα ημιορεινά. Φωλιάζει στην καρδιά του χειμώνα (από μέσα Δεκεμβρίου μέχρι τέλη Ιανουαρίου) μέσα σε μικρές σπηλιές σε απόκρημνα βράχια ή βαθιά φαράγγια με πλαγιές μεγάλης κλίσης. Γεννά δύο αυγά, μετά από περίοδο επώασης 55-57 ημερών και το μοναδικό μικρό που επιζεί μένει στη φωλιά για 4 περίπου μήνες. Το νεαρό πουλί θα πετάξει για πρώτη φορά στα τέλη Ιουνίου με αρχές Ιουλίου, ενώ θα είναι σεξουαλικά ώριμο για να αναπαραχθεί μετά από τουλάχιστον 6 χρόνια. Η μέση επιφάνεια της επικράτειας ενός ζευγαριού κυμαίνεται από 200-400 τετραγωνικά χιλιόμετρα και συνεπώς η κατανομή του είδους είναι σχετικά αραιή. Τα νεαρά πουλιά, τα πρώτα χρόνια της ζωής τους καλύπτουν μεγάλες αποστάσεις εξερευνώντας άλλες περιοχές, αλλά τις περισσότερες φορές επιστρέφουν στη γενέτειρα περιοχή. Αντίθετα, τα ενήλικα πουλιά παρουσιάζουν έντονη φιλοπατρία και δείχνουν εντελώς απρόθυμα να αφήσουν την περιοχή τους για να εποικήσουν γειτονικούς ορεινούς όγκους, ακόμη και αν αυτοί βρίσκονται μερικά μόνο χιλιόμετρα μακριά. Ο Γυπαετός είναι το μοναδικό πλάσμα στον κόσμο που τρέφεται σχεδόν αποκλειστικά με κόκαλα (70-90% της διατροφής του). Στην Κρήτη οι βοσκοί το αποκαλούν «Κοκαλά», καθώς από πολύ παλιά το βλέπουν να σπάει τα μεγαλύτερα κοκάλα με μια χαρακτηριστική τεχνική. Τα πετάει από μεγάλο ύψος σε απότομα μυτερά βράχια ακολουθώντας τα με μια σπειροειδή κάθοδο. Αυτή τη διαδικασία την επαναλαμβάνει αρκετές φορές μέχρι να σπάσουν και στη συνέχεια τρώει τα κομμάτια ξεκινώντας από το μεδούλι. Τα μικρότερα κοκάλα τα καταπίνει ολόκληρα και το στομάχι του, με τα πανίσχυρα γαστρικά υγρά που διαθέτει, τα χωνεύει με ευκολία. Αυτή η διατροφική του συνήθεια φαντάζει περίεργη, αλλά από τη στιγμή που έχει λυθεί το πρόβλημα της πέψης, τα κόκαλα αποτελούν μια πολύ θρεπτική και εύκολα αποθηκεύσιμη τροφή, για την οποία επιπλέον έχει ελάχιστους ανταγωνιστές. ΚIΝΔΥΝΟΙ - ΑΠΕΙΛEΣ Απειλείται κυρίως από την έλλειψη τροφής, τα δηλητηριασμένα δολώματα για την καταστροφή «επιβλαβών ειδών» όπως οι λύκοι, οι αλεπούδες, τα τσακάλια και τα κορακοειδή, την καταστροφή των οικοτόπων του και την παράνομη φόνευση. Στην ηπειρωτική Ελλάδα, σημαντικότερες αιτίες για τη μείωση του είδους αποτέλεσαν η εγκατάλειψη της παραδοσιακής κτηνοτροφίας με αποτέλεσμα την ανεπάρκεια τροφής, η χρήση δηλητηρίων για την εξολόθρευση σαρκοφάγων θηλαστικών και η καταστροφή ή η συρρίκνωση των βιοτόπων του που αποδόθηκαν σε άλλες χρήσεις όπως λατομεία, χιονοδρομικά κέντρα και ξενοδοχεία. Αντίθετα, στην Κρήτη η λαθροθηρία και η έντονη όχληση αποτελούν τις κυριότερες απειλές, ειδικά τα τελευταία χρόνια όπου και οι πιο απομονωμένες περιοχές έγιναν προσιτές μετά από την διάνοιξη ενός πυκνού δικτύου ορεινών δρόμων. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LIFE ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΠΑΕΤΟ Στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE - ΦΥΣΗ 1998, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία υλοποίησαν πρόγραμμα με θέμα τη «Διατήρηση - Προστασία του Γυπαετού στην Ελλάδα». Το πρόγραμμα ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1998 και ολοκληρώθηκε το Φεβρουάριο του 2002. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε σε 10 ορεινές περιοχές της χώρας που ανοίκουν στο Δίκτυο «Φύση 2000», 7 στην Κρήτη (Όρη Σελίνου, Λευκά Όρη, Ασή Γωνιά-Καλλικράτης-Ασφένδου, Ψηλορείτης, Κέδρος, Αστερούσια, Δίκτη) και 3 στην ηπειρωτική Ελλάδα (Παρνασσός, Γκιώνα, Όλυμπος), που αποτελούν τα τελευταία καταφύγια του είδους στην Ελλάδα. Στόχος του προγράμματος ήταν η διατήρηση και η προστασία του Γυπαετού στην Ελλάδα. Αυτός ο στόχος έχει επιτευχθεί μέσω της λήψης σειράς άμεσων μέτρων προστασίας του είδους, της λεπτομερούς καταμέτρησης του πληθυσμού των Γυπαετών και της προστασίας όλων των περιοχών διαβίωσης του είδους που ανήκουν στο Δίκτυο «Φύση 2000». Κατά τη διάρκεια υλοποίησης του προγράμματος θα δοθηκε έμφαση στα ακόλουθα σημεία: Διατήρηση - προστασία του Γυπαετού και των ενδιαιτημάτων του σε ορισμένες περιοχές του προγράμματος μέσω της εκπόνησης Διαχειριστικών Σχεδίων και Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (που θα οδηγήσουν σε Προεδρικά Διατάγματα). Έρευνα της ακριβούς κατάστασης του πληθυσμού του είδους και της αναπαραγωγικής του δραστηριότητας σε εθνικό επίπεδο. Διερεύνηση της πιθανότητας αποκατάστασης και επανεισαγωγής του είδους, όπου κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Λήψη ειδικών μέτρων - δράσεων για την επιβίωση του Γυπαετού τόσο στην Κρήτη όσο και στην ηπειρωτική Ελλάδα, όπως: Ενίσχυση της παραδοσιακής κτηνοτροφίας και προώθηση των βιώσιμων συστημάτων βόσκησης και χρήσεων γης. Παροχή επιπρόσθετης τροφής για τους Γυπαετούς σε κατάλληλα επιλεγμένες θέσεις. Φύλαξη και περιφρούρηση των σημαντικότερων περιοχών για το είδος, όπως θέσεις αναπαραγωγής, κουρνιάσματος και τροφοληψίας. Συνεργασία με Περιβαλλοντικές Οργανώσεις, Συλλόγους και Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης στις περιοχές υλοποίησης του προγράμματος, ώστε να καταστεί αποτελεσματικότερη η προστασία του Γυπαετού. Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του τοπικού πληθυσμού μέσω διαφόρων δραστηριοτήτων (παραγωγή ενημερωτικού υλικού και βίντεο, πραγματοποίηση σεμιναρίων και διαλέξεων, λειτουργία Κέντρων Ενημέρωσης κ.ά.). Υλοποίηση προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Διάδοση των αποτελεσμάτων.

ΚΕΙΜΕΝΟ: Σ. Ξηρουχάκης, Κ. Παπάζογλου, Μ. Προμπονάς, Α. Σακούλης ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: A. Margalida, J. Heuret/APEGE, Fundacion para la Conservacion del Quebrantahuesos (FCQ) ΣΚΙΤΣΑ: Π. Δούγαλης

ΜΟΥΣΕΙΟ ΦΥΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Τ.Θ.2208,71409 ΗΡΑΚΛΕΙΟ, ΚΡΗΤΗΣ ΤΗΛ./FAX 2810 324366		ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΑΣ. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 24, 10682, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ./Fax: 210 8227937, 210 8228704		ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΧΙ

Κεντρική Σελίδα | Σχετικά με την Ορνιθολογική | Εκδόσεις | Επικοινωνία | Εκδηλώσεις

Σημαντικές περιοχές για τα πουλιά της Ελλάδας | Ο Κόσμος των πουλιών | Νέα για τα πουλιά και το περιβάλλον

Οιωνός | Βοηθήστε τα πουλιά | Συνδρομές

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Βασ. Ηρακλείου 24, 10682, Αθήνα, Τηλ/Fax: 210 8228704, 210 8227937, e-mail: info@ornithologiki.gr Καστριτσίου 8, 54623, Θεσσαλονίκη, Τηλ/Fax. 2310 244245, e-mail: thess@ornithologiki.gr

Σχετικά με αυτές τις σελίδες Copyright © 2000 Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία