en
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Δομικά στοιχεία του αγροτικού τοπίου
Αντωνία Γαλανάκη

Κοιλάδα Θεσπρωτικού, φωτογραφία: Γιάννης Ρουσόπουλος (Κάντε κλικ για μεγαλύτερη εικόνα) Η πλειονότητα των αγροτικών τοπίων είναι μωσαϊκά από γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ημι-φυσικές εκτάσεις, ανθρώπινες κατασκευές και σε ορισμένες περιπτώσεις φυσικά οικοσυστήματα. Μέσα στα τοπία αυτά υπάρχουν «γραμμικά» ημιφυσικά περιβάλλοντα που, συνήθως, οριοθετούν τα άκρα των καλλιεργειών και τα οποία αποτελούνται κυρίως από φυτοφράκτες (δένδρα ή/και θάμνους), ακαλλιέργητες λωρίδες στα άκρα των αγρών, βλάστηση στα αρδευτικά κανάλια, ασυγκόμιστα περιθώρια των καλλιεργειών, κ.α. και τα οποία χαρακτηρίζονται ως «δομικά στοιχεία του αγροτικού τοπίου» (structural landscape elements) και αποτελούν ζωτικής σημασίας χώρους για τη διατήρηση της αγρίας ζωής μέσα στις γεωργικές εκτάσεις (Marshal and Moonen, 2002).

Τα κύρια δομικά στοιχεία σε αροτραίες καλλιέργειες είναι σύμφωνα με τους Marshal and Moonen (2002) τα παρακάτω (βλέπε και Σχήμα 1.1):

  1. τα όρια των αγρών (pre-existing boundary) που μπορεί να είναι φυτοφράκτες (δένδρα ή/και θάμνοι), άλλου είδους φράκτες, τοίχοι, ξερολιθιές, χαντάκια, αρδευτικά κανάλια, κ.α.
     
  2. οι ακαλλιέργητες λωρίδες (field margin strip) στα άκρα των χωραφιών είναι πολύ σημαντικοί χώροι για πολλά είδη λουλουδιών, πεταλούδων και άλλων εντόμων, πουλιών, μικρών θηλαστικών κ.α,.
     
  3. οι παρυφές των καλλιεργειών (crop edge) που μπορεί να διατηρούνται ασυγκόμιστες ή εφαρμόζεται ειδική διαχείριση για την προστασία της άγριας ζωής (conservation headlands), και
     
  4. οι κύριες καλλιεργούμενες εκτάσεις (main crop).
     

Κάντε κλικ για μεγαλύτερη εικόνα: Κύρια δομικά στοιχεία σε αροτραίες καλλιέργειες, ΠΗΓΗ: Marshal and Moonen (2002) Εκτός από αυτά τα «γραμμικά» δομικά στοιχεία του αγροτικού τοπίου υπάρχουν και άλλα, διάσπαρτα, εξίσου σημαντικά για την άγρια ζωή, όπως τα μικρά δάση, τα μεγάλης ηλικίας δένδρα, τα έλη και τέλματα και οι λιμνούλες, τα οποία έχουν τη δική τους χλωρίδα και πανίδα και παρέχουν χώρους για φώλιασμα, ξεκούραση και τροφή για πολλά είδη πουλιών (Buguna Hoffmann, 2001). Ιδιαίτερης σημασίας είναι και οι ακαλλιέργητες «νησίδες» που διατηρούνται σε διάφορα σημεία των αγροτικών εκτάσεων. Η παρουσία τέτοιων χώρων μέσα στο αγροτικό τοπίο παίζει ζωτικό ρόλο στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, προσφέροντας «καταφύγιο» στην άγρια ζωή (Naturopa, 1989).

 

Copyright © 2017 Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Θεμιστοκλέους 80, 10681, Αθήνα,
Τηλ/Fax: 210 8228704, 210 8227937,
e-mail: info@ornithologiki.gr
Κομνηνών 23, 54624, Θεσσαλονίκη, Τηλ/Fax. 2310 244245,
e-mail: thess@ornithologiki.gr