en
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Σχέση των πουλιών με τη γεωργία
Αντωνία Γαλανάκη

Ο άνθρωπος έχει διαμορφώσει εδώ και χιλιάδες χρόνια το ευρωπαϊκό τοπίο μέσω των αγροτικών δραστηριοτήτων του, όπως έχει ήδη αναφερθεί, μετατρέποντας τα φυσικά οικοσυστήματα (primary biotopes) σε ημι-φυσικά περιβάλλοντα όπως τα χορτολίβαδα, τα δασολίβαδα, τα θαμνοτόπια, αλλά και σε εντελώς τεχνητά οικοσύστημα όπως οι ετήσιες και πολυετείς καλλιέργειες.

Η άγρια ζωή κατόρθωσε να προσαρμοστεί σε πολλά από αυτά και, σε κάποιες περιπτώσεις, εξαρτάται πλεόν από τη διατήρηση τους. Τα πούλια των αγροοικοσυστημάτων περιλαμβάνουν είδη που προσαρμόστηκαν και έχουν εξειδικευθεί να ζουν σε αυτά σε κάποια στάδια του βιολογικού τους κύκλου για να τραφούν ή να φωλιάσουν, όπως ο αγριόγαλος Otis tarda, το κιρκινέζι Falco naumanni, οι κεφαλάδες (Lanius sp.) (Pain and Dixon, 1997).

Κάντε κλικ για μεγαλύτερη εικόνα O αγριόγαλος αποτελεί ένα χαρακτηριστικό είδος που προσαρμόστηκε στα αγροτικά οικοσυστήματα της Ευρώπης, από τις πρωτογενούς διαδοχής στέπες που αποτελούν τον φυσικό του βιότοπο -και διατηρούνταν για αιώνες από τα διάφορα φυτοφάγα θηλαστικά όπως η Σάϊγκα Saiga tatarica- σε δευτερογενείς στέπες και εκτατικές καλλιέργειες σιτηρών, οι οποίες σήμερα διατηρούνται σε αυτή τη μορφή από τη βόσκηση των κτηνοτροφικών ζώων και από τις ήπιες γεωργικές πρακτικές (Cramp and Simmons, 1980).

Καθώς οι φυσικοί βιότοποι του αγριόγαλου έχουν πλέον σχεδόν εξαφανιστεί στην Ευρώπη, η επιβίωση του εξαρτάται άμεσα από τη διατήρηση των συγκεκριμένων αγροτικών οικοσυστημάτων.

’Αλλο παράδειγμα ειδών που προσαρμόστηκαν από το φυσικό περιβάλλον τους στα αγροτικά είναι οι κεφαλάδες, οι οποίοι ζούσαν αρχικά σε δάση με φυσικά ανοίγματα που δημιουργούνταν με φυσικές διεργασίες όπως οι φωτιές και οι ανεμοθύελλες. Η υλοτόμηση των δασών και η δημιουργία ανοικτών καλλιεργούμενων εκτάσεων με φυτοφράκτες και συστάδες δένδρων γύρω από τους αγρούς έχουν δημιουργήσει χώρους που μοιάζουν με τους φυσικούς βιότοπους των ειδών αυτών, τα οποία φωλιάζουν πλέον σε φυτοφράκτες ή δέντρα και τρέφονται στις χαμηλές καλλιέργειες (Lefranc, 1997).

Υπάρχουν όμως και άλλα είδη, όπως ο στεπόκιρκος Circus macrourus και η μαυρογαλιάντρα Melanocorypha yeltoniensis, που δεν κατόρθωσαν να προσαρμοστούν στις αλλαγές της ευρωπαϊκής υπαίθρου και η κατανομή των οποίων έχει πλέον περιοριστεί δραματικά στην επικράτεια της Ε.Ε., λόγω της συρρίκνωσης των φυσικών βιοτόπων τους που είναι οι στέπες (Tucker, 1997).

Copyright © 2017 Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Θεμιστοκλέους 80, 10681, Αθήνα,
Τηλ/Fax: 210 8228704, 210 8227937,
e-mail: info@ornithologiki.gr
Κομνηνών 23, 54624, Θεσσαλονίκη, Τηλ/Fax. 2310 244245,
e-mail: thess@ornithologiki.gr