en
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Τα πουλιά ως βιολογικοί δείκτες
Αντωνία Γαλανάκη

Τα πούλια αποτελούν «βαρόμετρο» για την καλή «υγεία» του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς αρκετά είδη (π.χ. αρπακτικά) βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής πυραμίδας και αλληλεπιδρούν έντονα με το περιβάλλον τους (Pain and Dixon, 1997). Οι μειώσεις στους πληθυσμούς πολλών ειδών αντικατοπτρίζουν την καταστροφή, υποβάθμιση ή/και την αλλαγή της κατάστασης των βιοτόπων τους και δηλώνουν το κατά πόσο ο χώρος όπου ζουν μπορεί να λειτουργήσει αειφορικά και να στηρίξει την επιβίωση τους. Θεωρούνται ως οι πλέον αξιόπιστοι βιολογικοί δείκτες (bio-indicators) για την μελέτη της επίδρασης ενός μεγάλου εύρους προβλημάτων στη φύση και για τη μείωση της βιοποικιλότητας, καθώς έχουν μελετηθεί αρκετά σε σχέση με άλλες ομάδες οργανισμών και αντανακλούν τις επιπτώσεις από τις αρνητικές επιδράσεις και σε άλλα είδη (φυτά, έντομα, μικρά θηλαστικά) (BirdLife International, 2004a).

Όσον αφορά στα πουλιά των αγροτικών οικοσυστημάτων, προβλήματα όπως η αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, η εντατικοποίηση και εκμηχάνιση των γεωργικών πρακτικών και η αλλαγή των χρήσεων γης που προκαλούν διάσπαση των φυσικών οικοσυστημάτων και την καταστροφή των βιοτόπων τους, αποτελούν απειλές για πολλά είδη (Tucker and Heath, 1994). Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει συστηματικές μελέτες ιδιαίτερα πάνω στην συμπεριφορά, στην κατανομή και στια δημογραφικές μεταβολές ειδών σε αγροτικές περιοχές σε σχέση με τις διαφορετικές τάσεις της σύγχρονης γεωργίας, τόσο χρονικά όσο και χωρικά. Μεταβολές στους πληθυσμούς των πουλιών, στην αναπαραγωγική τους επιτυχία καθώς και στην συμπεριφορά τους για την εύρεση τροφής, έχουν αναλυθεί με βάση τις διάφορες αλλαγές στη γεωργία και έχει αξιολογηθεί η επίδραση που έχουν οι σύγχρονες αγροτικές πρακτικές τόσο πάνω στα πουλιά, όσο και στο αγροτικό περιβάλλον συνολικότερα (Ormerod and Watkinson, 2000).

Η σημασία της μελέτης των πουλιών σε αγροτικά οικοσυστήματα είναι πολύ μεγάλη, καθώς στις μέρες μας το 1/3 των εκτάσεων προς εκμετάλλευση της γης καταλαμβάνεται από τη γεωργία. Στην Ευρώπη το μέγεθος αυτό πολλαπλασιάζεται σε χώρες όπως η Ιρλανδία (81%), η Μεγάλη Βρετανία (75%) και η Δανία (64%) που έχουν περίπου τα 2/3 των εκτάσεων τους κάτω από αγροτική χρήση (Osterman, 1998). Οι αλλαγές στους πληθυσμούς των αγροτικών πουλιών δείχνουν το κατά πόσο είναι αειφορικές οι διάφορες χρήσεις γης και χρησιμεύουν ως δείκτες ευρύτερων οικολογικών αλλαγών (Tucker, 1999).

Copyright © 2017 Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Θεμιστοκλέους 80, 10681, Αθήνα,
Τηλ/Fax: 210 8228704, 210 8227937,
e-mail: info@ornithologiki.gr
Κομνηνών 23, 54624, Θεσσαλονίκη, Τηλ/Fax. 2310 244245,
e-mail: thess@ornithologiki.gr