en
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, φωτογραφία: Ι.Φουφόπουλος
Έλεγχος πληθυσμών χερσαίων θηρευτών των θαλασσοπουλιών

Νησίδες στο ΑιγαίοΤα νησιά και ιδιαίτερα οι νησίδες του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους αποτελούν τα σημαντικότερα καταφύγια για τα θαλασσοπούλια στην Ελλάδα, προσφέροντας τόπους φωλιάσματος, καθώς και μέρη ξεκούρασης και διαχείμασης. Λόγω της ανθρώπινης παρουσίας, ο διαθέσιμος χώρος σε μεγάλα και κατοικημένα νησιά για τα θαλασσοπούλια μειώθηκε στο ελάχιστο, με συνέπεια οι κατάλληλοι χερσαίοι βιότοποι για τα είδη αυτά να έχουν περιοριστεί σχεδόν αποκλειστικά σε ακατοίκητες βραχονησίδες. Αλλά ακόμα και εκεί, οι άμεσες ή έμμεσες επιδράσεις του ανθρώπου είναι αισθητές και σε μερικές περιπτώσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο για τους πληθυσμούς των θαλασσοπουλιών.

Ένας από τους κύριους στόχους του προγράμματος LIFE είναι η αντιμετώπιση μιας από τις σημαντικότερες απειλές για το Θαλασσοκόρακα(Phalacrocorax aristotelis desmarestii) και τον Αιγαιόγλαρο (Larus audouinii): η θήρευση από αρουραίους (Rattus sp.). Η θήρευση των αυγών, των νεοσσών ακόμα και των ενήλικων ατόμων των θαλασσοπουλιών από τους αρουραίους, είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, που στην καλύτερη περίπτωση μειώνει την αναπαραγωγική επιτυχία των θαλασσοπουλιών, αλλά στη χειρότερη μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στην εγκατάλειψη των αποικιών. Εκτός από τα θαλασσοπούλια, οι αρουραίοι, ως ξενικό είδος στα ελληνικά νησιά, επιδρούν αρνητικά και στα υπόλοιπα είδη πουλιών, μικρών θηλαστικών, ερπετοπανίδας, ασπόνδυλων, καθώς και στη βλάστηση. Επομένως, η απομάκρυνση των αρουραίων από βραχονησίδες είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αποκατάσταση της οικολογικής ισορροπίας σε νησιωτικά οικοσυστήματα με ευρύτερα και γενικά μακροχρόνια οφέλη στα είδη ενδημικής χλωρίδας και πανίδας των νησιών.

 

Σχέδιο:Βασίλης Χατζηρβασάνης/ EOE

Για το σκοπό αυτό το πρόγραμμα στοχεύει στην απομάκρυνση αρουραίων από τουλάχιστον 5 συμπλέγματα νησίδων στις περιοχές του προγράμματος, συνολικής έκτασης 400-500 εκταρίων, που φιλοξενούν σημαντικές αποικίες Θαλασσοκόρακα και Αιγαιόγλαρου σε εθνικό επίπεδο. Με αυτό τον τρόπο σκοπεύει στη βελτίωση της αναπαραγωγικής επιτυχίας και τον δυο ειδών θαλασσοπουλιών σε εθνική κλίμακα.

Ωστόσο, η απομάκρυνση αρουραίων είναι χρονοβόρα και δαπανηρή επιχείρηση, τόσο όσον αφορά τους πόρους, όσο και την ανθρώπινη προσπάθεια. Επομένως, πριν ξεκινήσει η εκστρατεία απομάκρυνσης αρουραίων, τα υποψήφια συμπλέγματα νησίδων πρέπει να αξιολογηθούν τόσο για την καταλληλότητά τους, όσο και για τα ενδεχόμενα οφέλη που θα προέκυπταν από την απουσία αρουραίων. Για το σκοπό αυτό πρώτα συλλέγονται τα βασικά στοιχεία για τις υποψήφιες νησίδες, όπως είναι η ένταση της θήρευσης των αρουραίων σε αποικίες θαλασσοπουλιών, η παρουσία ή η απουσία αρουραίων, άλλων θηλαστικών και γενικότερα άλλων ειδών πανίδας, οι τύποι βλάστησης και η κάλυψη των νησίδων από αυτή, η ανθρώπινη παρουσία στις νησίδες, η προσβασιμότητα των νησίδων τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τους αρουραίους που θα μπορούσαν να επανεισαχθούν στις νησίδες μετά την απομάκρυνσή τους, τα τοπογραφικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά των νησίδων, κ.α. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω στοιχεία, καθώς και το εκτιμώμενο κόστος ενδεχόμενης εξάλειψης, η κάθε νησίδα ή σύμπλεγμα νησίδων αξιολογείται, με ανάλυση «κόστους - οφέλους» (cost-benefit analysis), έτσι ώστε να προσδιοριστούν εκείνες που θα προσέφεραν το μέγιστο οικολογικό όφελος δεδομένου του κόστους.

Νησίδες ΣκύρουΣε συνέχεια, για την κάθε επιμέρους νησίδα με υψηλή προτεραιότητα απομάκρυνσης αρουραίων, σχεδιάζεται και υλοποιείται η καταλληλότερη μέθοδος απομάκρυνσης αρουραίων τόσο όσον αφορά την αποτελεσματικότητά της στην απομάκρυνση, όσο και την ελαχιστοποίηση ενδεχόμενων αρνητικών επιπτώσεων στην υπόλοιπη πανίδα και χλωρίδα της νησίδας, συμπεριλαμβανομένων των θαλασσοπουλιών. Την απομάκρυνση ακολουθεί η συστηματική παρακολούθηση της προόδου της απομάκρυνσης, καθώς και των επιδράσεων της στο οικοσύστημα των νησίδων και στην αναπαραγωγική επιτυχία των θαλασσοπουλιών. Η παρακολούθηση αυτή διαρκεί τουλάχιστον έναν χρόνο, ώστε να μπορεί κανείς να αποφανθεί ότι η νησίδα πλέον δεν έχει αρουραίους.

Εξίσου σημαντική με την απομάκρυνση αρουραίων είναι η πρόληψη εισαγωγής αρουραίων σε νησίδες όπου απουσιάζουν αρουραίοι, καθώς και πρόληψη επανεισαγωγής σε νησίδες όπου απομακρύνθηκαν οι αρουραίοι. Για το σκοπό αυτό, θα ληφθούν μέτρα πρόληψης επανεισαγωγής σε νησίδες όπου θα υλοποιηθούν οι δράσεις απομάκρυνσης αρουραίων, αλλά και ενημέρωση του κοινού και συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων (π.χ. ψαράδες, βοσκοί, τουρίστες) που χρησιμοποιούν τις νησίδες.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η δράση αυτή αποτελεί συνέχεια των επιτυχημένων πιλοτικών δράσεων απομάκρυνσης αρουραίων που υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE "Δράσεις για την προστασία του Μαυροπετρίτη στην Ελλάδα", οι οποίες απέδειξαν τα πολλαπλά οφέλη της απομάκρυνσης των αρουραίων για τα πουλιά και την υπόλοιπη ενδημική πανίδα, καθώς και για τη χλωρίδα των νησίδων.

Αποτελέσματα:

Το πρώτο βήμα στην υλοποίηση των δράσεων απομάκρυνσης αρουραίων ήταν ο σχεδιασμός της μεθόδου αξιολόγησης των νησίδων στις περιοχές του προγράμματος για το ενδεχόμενο απομάκρυνσης αρουραίων. Η μεθοδολογία αυτή βασίζεται στη μέθοδο κόστους-οφέλους των Brooke-Hilton, η οποία προσαρμόστηκε στα ελληνικά δεδομένα και τις ανάγκες του προγράμματος. Με βάση αυτή τη μεθοδολογία, συλλέχθηκαν τα απαραίτητα στοιχεία για τις νησίδες των περιοχών του προγράμματος. Τελικά, αξιολογήθηκαν 83 συμπλέγματα νησίδων με αποικίες Θαλασσοκόρακα ή/και Αιγαιόγλαρου. Τα πρώτα 20 συμπλέγματα νησίδων με τη μέγιστη προτεραιότητα απομάκρυνσης αρουραίων ανήκουν στις παρακάτω περιοχές:

 Περιοχή Αριθμός συμπλεγμάτων
1. Θάσος 2
2. Σκύρος 3
3. Κύθηρα 2
4. Λήμνος 1
5. Πάρος 4
6. Αμοργός 2
7. Λειψοί 2
8. Β. Σποράδες 2
9. Φούρνοι 3
10 Αγαθονήσι 2

Η υλοποίηση δράσεων απομάκρυνσης αρουραίων ξεκίνησε σε νησίδες της Σκύρου τον Σεπτέμβριο του 2010. Μέχρι το φθινόπωρο του 2012, η απομάκρυνση έχει υλοποιηθεί σε 19 ακατοίκητες νησίδες σε 8 συμπλέγματα νησίδων, όπου συνεχίζεται η παρακολούθηση της προόδου και των αποτελεσμάτων απομάκρυνσης:

Περιοχή Αρ. συμπλεγμάτων νησίδων Συνολική έκταση (ha) % εθνικού πληθυσμού Θαλασσοκόρακα % εθνικού πληθυσμού Αιγαιόγλαρου
Σκύρος 2 11 2.6-3.2% 2.6-4.3%
Θάσος 1 21 5.6-7.4% -
Κύθηρα 1 3 - 2.4-12.0%
Φούρνοι 2 98 3.0-4.1% 3.2-24.6%
Αμοργός 2 89 - 3.0-11,1%
Πάρος 1 29 1.3-2.0% -
Σύνολο 5 251 12.5-16.7% 11.2-52%

Κατά τη διάρκεια της απομάκρυνσης αρουραίων, αλλά και μεταγενέστερα κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης των νησίδων, η παρουσία των αρουραίων ελέγχεται με την τοποθέτηση σταθμών τοποθέτησης δολωμάτων, όπου μετριέται η κατανάλωση των δολωμάτων. Το παρακάτω παράδειγμα δείχνει πως μειώνεται ο πληθυσμός των αρουραίων κατά τη διάρκεια της απομάκρυνσης:

Εξέλιξη της απομάκρυνσης αρουραίων σε επιλεγμένη νησίδα της Σκύρου
Νησίδες Σκύρου

 

Θαλασσοκόρακας & Αιγαιόγλαρος

Καταγραφή Θαλασσοπουλιών στην Ελλάδα

Φωτογραφικό αρχείο

LIFE Natura 2000

LIFE07 NAT/GR/000285
Υλοποίηση δράσεων διατήρησης για τον Θαλασσοκόρακα και τον Αιγαιόγλαρο και αναγνώριση Θαλάσσιων Σημαντικών Περιοχών για τα Πουλιά της Ελλάδας

Το πρόγραμμα υλοποιείται από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, σε συνεργασία με την Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας (ΜΟm), το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ), το TEI Ioνίων Νήσων και την Πορτογαλική Ορνιθολογική Εταιρεία (SPEA), με την οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τη συγχρηματοδότηση του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη.
Εμφανίσεις: 418892
Τελευταία ενημέρωση: 5 Οκτωβρίου 2012

Ανάδοχος

Εταίροι

Χορηγός

Υποστηρικτές

Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία Εταιρεία για τη Μελέτη και Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας (ΜΟm) Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) TEI Ioνίων Νήσων Πορτογαλική Ορνιθολογική Εταιρεία (SPEA) Ιδρύμα Α.Γ. Λεβέντη
attica group superfast ferries blue star ferries Anek Superfast ANEK
Copyright © 2017 Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Θεμιστοκλέους 80, 10681, Αθήνα, Τηλ/Fax: 210 8228704, 210 8227937, e-mail: info@ornithologiki.gr
Κομνηνών 23, 54624, Θεσσαλονίκη, Τηλ/Fax. 2310 244245, e-mail: thess@ornithologiki.gr