en
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Το αγροτικό τοπίο της Ευρώπης
Αντωνία Γαλανάκη

Κάντε κλικ για μεγαλύτερη εικόνα: Πεδιάδα Λούρου, Φωτογραφία: Γ.Ρουσόπουλος Η γεωργία αποτελεί τη βασική κινητήρια δύναμη που επηρεάζει την τοπογραφική και βιολογική ποικιλότητα της Ευρώπης εδώ και χιλιετίες και έχει διαμορφώσει, σε μεγάλο βαθμό, το φυσικό τοπίο της ευρωπαϊκής υπαίθρου (Delbeare et al., 2002).

Η εξέλιξη της γεωργίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο ξεκίνησε πριν από 10.000 χρόνια, με τη λήξη της τελευταίας περιόδου των παγετώνων, οπότε το κλίμα της γης βελτιώθηκε σημαντικά και οι κεντρικές και βόρειες περιοχές της Ευρώπης ελευθερώθηκαν από τους πάγους. Είδη φυτών των νοτιότερων περιοχών εξαπλώθηκαν προς βορρά και οι νότιες περιοχές απέκτησαν εύκρατο κλίμα.

Οι πρώτες καλλιέργειες σιτηρών στη λεκάνη της Μεσογείου χρονολογούνται από το 8.000 π.Χ. με την εγκατάλειψη των μετακινήσεων των ανθρώπων-κυνηγών, που μέχρι τότε ακολουθούσαν τις μεταναστεύσεις των μεγάλων ζώων (Blondel and Aronson, 1999).

Οι άνθρωποι εγκαταστάθηκαν σε συγκεκριμένες περιοχές και άρχισαν να καλλιεργούν σιτηρά και να εξημερώνουν ζώα. Τα δάση, που είχαν πλέον καλύψει ένα μεγάλο τμήμα της Ευρώπης, άρχισαν να υλοτομούνται για τη δημιουργία καλλιεργήσιμης γης, ήδη, από το 5.000 π.Χ. (Donald et al., 2002).

Τότε άρχισε να διαμορφώνεται και το αγροτικό τοπίο της Ευρώπης, το οποίο αποτελεί τη πιο σημαντική ανθρώπινη επέμβαση στο φυσικό περιβάλλον της ηπείρου. Τα αγροτικά συστήματα με διάφορες ήπιες βελτιωτικές πρακτικές έχουν διατηρηθεί και υποστηρίξει 300 γενεές ανθρώπων για περίπου 7.000 χιλιάδες χρόνια χωρίς σημαντικές εξωτερικές εισροές και, τουλάχιστον, μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα υποστήριζαν και μια πλούσια άγρια ζωή (Pienkowski, 1998).

Κάντε κλικ για μεγαλύτερη εικόνα: Ναυπακτία, Φωτογραφία: Γ.Ρουσόπουλος Μέχρι σήμερα η αγροτική γη κάλυπτε το 42% της συνολικής έκτασης της Ευρώπης και το 50.5% της επικράτειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε. των 15 χωρών) (Eurostat, 2001). Στη διευρυμένη Ε.Ε. των 25 χωρών οι αγροτικές περιοχές καλύπτουν πλέον πάνω από το 90% της επικράτειας της Ε.Ε. και κατοικούνται από το 57% του πληθυσμού της (European Commission, 2004). Στην Ελλάδα η γεωργική γη καταλαμβάνει το 30% της έκτασης της και περιλαμβάνει, ως επί το πλείστον, ετήσιες και αροτραίες καλλιέργειες (σιτηρά, καπνός, βαμβάκι, κ.α.) και πολυετείς όπως οι οπωρώνες, οι ελαιώνες και τα αμπέλια. Σημαντικό ποσοστό της ελληνικής αγροτικής παραγωγής καταλαμβάνει και η κτηνοτροφία καθώς τα βοσκοτόπια καλύπτουν το 39% της ελληνικής υπαίθρου (ΕΣΥΕ, 2001).

Copyright © 2017 Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Θεμιστοκλέους 80, 10681, Αθήνα,
Τηλ/Fax: 210 8228704, 210 8227937,
e-mail: info@ornithologiki.gr
Κομνηνών 23, 54624, Θεσσαλονίκη, Τηλ/Fax. 2310 244245,
e-mail: thess@ornithologiki.gr