en
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα για την προστασία πουλιών
Αντωνία Γαλανάκη

Εκτός από τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα που στοχεύουν γενικότερα στην αειφορική διαχείριση του αγροτικού περιβάλλοντος και στα οποία τα πουλιά χρησιμοποιούνται, όπως προαναφέρθηκε, ως δείκτες αποτελεσματικότητας, υπάρχουν και προγράμματα που στοχεύουν στην προστασία συγκεκριμένων ειδών προτεραιότητας καθώς και βιοτόπων που είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για την ορνιθοπανίδα (Vickery et al., 2004). Η εφαρμογή ειδικών μέτρων όπως η διατήρηση ασυγκόμιστων περιθωρίων στους αγρούς (Vickery et al., 2002), η φύτευση λωρίδων κατά μήκος των άκρων των καλλιεργειών με φυτικά είδη (π.χ. ψυχανθή) που αποτελούν τροφή για τα πουλιά ιδιαίτερα το χειμώνα (Henderson et al., 2002), η διατήρηση των χειμερινών υπολειμμάτων των καλλιεργειών και η μετατόπιση του χρόνου θερισμού κάποιων καλλιεργειών (Tapper and Aebischer, 2001; Moorcroft et al., 2002) στοχεύουν στη διατήρηση των ειδών για τα οποία εφαρμόζονται. Στον παρακάτω πίνακα δίνονται ενδεικτικά στοιχεία για την αποτελεσματικότητα γεωργοπεριβαλλοντικών προγραμμάτων σε διάφορες χώρες της Ε.Ε. που αφορούν στην αύξηση των πληθυσμών ειδών της ορνιθοπανίδας (προσαρμογή από Kleijn and Sutherland, 2003).

ΠΙΝΑΚΑΣ: Χώρες στις οποίες έχουν εφαρμοστεί γεωργο-περιβαλλοντικά μέτρα με θετικά αποτελέσματα για πουλιά στην Ευρώπη

Χώρα Είδος Διάρκεια Αποτελέσματα
Μεγάλη Βρετανία Πετροτριλίδα 1991-1999 Αύξηση από 150 ζευγάρια το 1991 σε 233 το 1999. Η μείωση του είδους ήταν ραγδαία ανάμεσα στο 1940 και 1980.
Μεγάλη Βρετανία Χαμωτίδα 1993-1998 4,2% ετήσια αύξηση του πληθυσμού , συγκριτικά με την ετήσια μείωση κατά 3,5% πριν την εφαρμογή των μέτρων.
Μεγάλη Βρετανία Σιρλοτσίχλονο 1992-1998 Αύξηση του πληθυσμού του είδους κατά 82% σε περιοχές όπου έγινε εφαρμογή των μέτρων.
Πορτογαλία Στεπικά είδη 1995-1997 Αύξηση των πληθυσμών του κιρκινεζιού, του αγριόγαλου και της ορτυκομάνας.
Ισπανία Παρυδάτια - υδρόβια σε ορυζώνες 1997-1999 Αύξηση ειδών σε οργανικές καλλιέργειες ρυζιού και σε ορυζώνες με χειμερινή κατάκλυση των χωραφιών.
Ιταλία Είδη σε υγρολίβαδα 1993-1999 Αύξηση στους πληθυσμούς ειδών όπως η νανομουγκάνα, ο πορφυροτσικνιάς ο καλαμοκανάς, κ.α.
ΠΗΓΗ: Kleijn and Sutherland (2003)

Από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα εφαρμογής γεωργοπεριβαλλοντικων προγραμμάτων για την προστασία ειδών της ορνιθοπανίδας θεωρείται το πιλοτικό πρόγραμμα που ξεκίνησε από το 1992 από την RSBP (BirdLife Μεγαλης Βρετανίας) και την περιβαλλοντική οργάνωση English Nature στη Μεγάλη Βρετανία, για το σιρλοτσίχλονο στην περιοχή του Devon της Νότιας Αγγλίας (Peach et al., 2001). Το σιρλοτσίχλονο είναι ένα είδος που απαντάται σε πεδινές αγροτικές εκτάσεις κυρίως της Νότιας Αγγλίας, και έχει πολύ εξειδικευμένες απαιτήσεις ως προς το βιότοπο στον οποίο ζει.

Κατά τη δεκαετία του 1980 ο πληθυσμός του είδους στη Μεγάλη Βρετανία υπέστη δραματική μείωση, λόγω των αλλαγών στις χρήσεις γης και συμπεριλήφθηκε στην Κόκκινη Λίστα για τα πουλιά της χώρας καθώς το 1989 είχαν απομείνει μονάχα 114 ζευγάρια. Μετά από εφαρμογή του προγράμματος αυτού, ο πληθυσμός του σιρλοτσίχλονου αυξήθηκε στα 453 ζευγάρια στις περιοχές εφαρμογής του μέτρου, μέσα στα επόμενα 6 χρόνια (Hewit and Robins, 2001).

Στο Παράρτημα 5 δίνονται παραδείγματα εφαρμογής Γεωργοπεριβαλλοντικών Προγραμμάτων για χαρακτηριστικά είδη πουλιών που απαντώνται σε αγροτικά οικοσυστήματα σε διάφορες χώρες της Ευρώπης.

 

Copyright © 2017 Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Θεμιστοκλέους 80, 10681, Αθήνα,
Τηλ/Fax: 210 8228704, 210 8227937,
e-mail: info@ornithologiki.gr
Κομνηνών 23, 54624, Θεσσαλονίκη, Τηλ/Fax. 2310 244245,
e-mail: thess@ornithologiki.gr