Ανάμικτη είναι η πρώτη εντύπωση που αφήνει η δημοσίευση από το ΥΠΕΝ του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαίσιου για τις ΑΠΕ, που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 24 Ιουνίου. Από τη μία, σε επίπεδο ευρύτερης λογικής και κατεύθυνσης, οι περιορισμοί που θέτει το Σχέδιο για νέα έργα έρχονται σε συμφωνία με τις θέσεις που έχει εκφράσει και υπερασπιστεί ενεργά η ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ (όπως, φυσικά, και άλλες οργανώσεις, φορείς και συλλογικότητες) και ουσιαστικά δικαιώνει τις μέχρι τώρα ενέργειες μας για την αποτροπή περιβαλλοντικά επιζήμιων έργων ΑΠΕ. Την ίδια ώρα, όμως, η τεράστια καθυστέρηση ετών, αλλά και τα μεγάλα «παράθυρα» που αφήνει για την υλοποίηση έργων που πλέον αναγνωρίζονται de facto ως προβληματικά για το φυσικό περιβάλλον, δεν επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι για ουσιαστική αλλαγή πορείας προς μία περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμη ανάπτυξη των ΑΠΕ.
Στη σχετική ανακοίνωσή του το ΥΠΕΝ «ποιεί την ανάγκη φιλοτιμία», καθώς προβάλλει ως κινητήριες δυνάμεις για την εκπόνηση του νέου Χωροταξικού «τον σεβασμό στο περιβάλλον και τη μέριμνα για τις τοπικές κοινωνίες». Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι ο βασικός λόγος για την αναθεώρησή του είναι η επαπειλούμενη παραπομπή της χώρας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για παραβίαση του Κοινοτικού Δικαίου κατά την αδειοδότηση αιολικών σταθμών εντός των περιοχών NATURA, κάτι για το οποίο δεν γίνεται η παραμικρή αναφορά! Και φυσικά για να φτάσει σε αυτό το οριακό στάδιο η υπόθεση παραβίασης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας προηγήθηκαν δεκάδες καταγγελίες προς την Επιτροπή σχετικά με την εγκατάσταση αιολικών σταθμών στην Ελλάδα την τελευταία δεκαπενταετία, μεταξύ των οποίων και η κοινή καταγγελία των οργανώσεων ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ - ΕΕΠΦ - ΚΑΛΛΙΣΤΩ.
Ενώ, λοιπόν, επικοινωνιακά δίνεται έμφαση στους ποικίλους χωροταξικούς περιορισμούς που τίθενται για νέα έργα, πίσω από αυτή την εικόνα κρύβεται ένα τεράστιο «παράθυρο» συνέχισης της ίδιας περιβαλλοντικά καταστροφικής και κοινωνικά άδικης ανάπτυξης των ΑΠΕ, καθώς συλλήβδην τα έργα που έχουν «ανοιχτή» διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης μέχρι 20/5/2026 υπόκεινται στις προβλέψεις του ισχύοντος προβληματικού Χωροταξικού Πλαισίου. Πόσα έργα είναι αυτά; Μόνο οι αιολικοί σταθμοί σε εκκρεμότητα, για τους οποίους τεκμηριωμένα υπάρχουν σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα και έχουν απασχολήσει την ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ, ξεπερνούν σε συνολική ισχύ τα 5.000 MW, δηλαδή σχεδόν όση είναι η εγκατεστημένη μέχρι σήμερα ισχύς αιολικής ενέργειας! Όλα αυτά τα έργα δεν τα αγγίζουν καθόλου οι προβλέψεις του αναθεωρημένου χωροταξικού και μπορούν με διάφορες μεθοδεύσεις (π.χ. νομοθετική ρύθμιση για αναβίωση αδειών παραγωγής που έχουν παύσει, όπως συνέβη πρόσφατα με τα μικρά υδροηλεκτρικά) να διεκδικήσουν περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο τεράστιος ΑΣΠΗΕ των 300 MW στη νότια Σκύρο, ένα νησί που λόγω μεγέθους (μικρότερο από 300 τ.χλμ.) εξαιρείται εφεξής από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, σύμφωνα με το νέο Χωροταξικό. Ο φάκελος του συγκεκριμένου έργου υποβλήθηκε για αδειοδότηση το 2022: ελέγχθηκε ως «πλήρης», στάλθηκε για γνωμοδοτήσεις από τις υπηρεσίες και βγήκε σε δημόσια διαβούλευση. Τους επόμενους μήνες εκδόθηκαν αρνητικές γνωμοδοτήσεις από ΟΦΥΠΕΚΑ και Διεύθυνση Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος και Βιοποικιλότητας του ΥΠΕΝ και ουσιαστικά από τον Μάιο του 2023 δεν έχει κινηθεί το παραμικρό σε σχέση με την αδειοδότηση του έργου (δεν έχουν εκδοθεί νέες γνωμοδοτήσεις, ούτε η εταιρεία έχει υποβάλλει νέα στοιχεία). Αντί, όμως, η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΔΙΠΑ) του ΥΠΕΝ εδώ και τρία χρόνια να έχει βγάλει απόφαση απόρριψης του έργου, όπως θα ήταν λογικό με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα, κρατάει αδικαιολόγητα τον φάκελο αδειοδότησης «ανοιχτό», με αποτέλεσμα το έργο τελικά να υπόκειται στο προηγούμενο χωροταξικό καθεστώς!
Ανάλογες περιπτώσεις είναι πάμπολλες, με έργα που παραμένουν εκκρεμή μέχρι και 5 χρόνια και σκόπιμα δεν ολοκληρώνεται η διαδικασία αδειοδότησής τους από τις αρμόδιες υπηρεσίες (κυρίως ΥΠΕΝ και Αποκεντρωμένες Διοικήσεις), παρά το γεγονός ότι πρόκειται σχεδόν στο σύνολό τους για προβληματικά έργα. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο να μην ισχύσει οριζόντια αυτή η πρόβλεψη για όλα τα έργα που εκκρεμεί η αδειοδότηση, αλλά μόνο για όσα υποβλήθηκαν πρόσφατα και εκ των πραγμάτων δεν έχει ακόμα εκδοθεί οι σχετικές γνωμοδοτήσεις. Άλλωστε όλα τα έργα ΑΠΕ μέχρι σήμερα έχουν ιδιαίτερα ευνοηθεί από την τραγική - και πρόδηλα σκόπιμη - καθυστέρηση της κυβέρνησης να φέρει προς δημοσίευση το νέο Χωροταξικό, για το οποίο έγινε ανάθεση σε μελετητικό σχήμα το 2020!
Η ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ θα υποβάλλει αναλυτικά σχόλια στη διαβούλευση του έργου το επόμενο διάστημα. Το μόνο βέβαιο, πάντως, είναι ότι δεν έχουμε μπει σε φάση «εξομάλυνσης της κατάστασης» και πρέπει να παραμείνουμε σε εγρήγορση για την αποτροπή καταστροφικών έργων ΑΠΕ, που πλέον και η ίδια η Διοίκηση κρίνει ότι προέκυψαν χωρίς κανόνες.
Η Οίτη είναι ανάμεσα στις περιοχές που θα συνεχίζουν να απειλούνται από αιολικά, παρά το γεγονός ότι με το νέο χωροταξικό ορίζονται ως περιοχές αποκλεισμού εγκατάστασης ανεμογεννητριών
