Ολοκληρώνεται το Πρόγραμμα LIFE PanPuffinus!, ένα πρότυπο συνεργασίας για την προστασία των θαλασσοπουλιών στη Μεσόγειο.
Έπειτα από πέντε χρόνια συστηματικής δουλειάς σε 28 περιοχές του δικτύου Natura 2000, το Πρόγραμμα LIFE PanPuffinus! ολοκληρώνεται με σημαντικά αποτελέσματα για την προστασία δύο ενδημικών θαλασσοπουλιών της Μεσογείου, του Μύχου της Μεσογείου και του Μύχου των Βαλεαρίδων. Μεταξύ των πιο ενθαρρυντικών επιτευγμάτων συγκαταλέγεται η εντυπωσιακή αύξηση κατά 79% της αναπαραγωγικής επιτυχίας των Μύχων στο σύμπλεγμα νησίδων της Αγρελούσσας, στα Βόρεια Δωδεκάνησα, μετά την επιτυχή εξάλειψη αρουραίων.
Η Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία και ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) υποδέχθηκαν στη Σκάλα Καλλονής Λέσβου τους εταίρους του προγράμματος από τη Μάλτα, την Πορτογαλία, την Ισπανία και τη Γαλλία, καθώς και την ομάδα παρακολούθησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για την τελική συνάντηση του Προγράμματος. Η επιλογή της Λέσβου δεν ήταν τυχαία: ο Κόλπος Καλλονής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιοχές τροφοληψίας παγκοσμίως για τον Μύχο της Μεσογείου και τόπο-πρότυπο συνεργασίας με τους παράκτιους ψαράδες, οι οποίοι συμμετείχαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα σε δράσεις για τη μείωση της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία.
Κατά τη συνάντηση, που φιλοξενήθηκε στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου, έγινε αποτίμηση των δράσεων που υλοποιήθηκαν από το 2021 έως σήμερα και παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα της διεθνούς συνεργασίας.
Κύριες δράσεις και αποτελέσματα του Προγράμματος
Στο πλαίσιο του LIFE PanPuffinus! υλοποιήθηκε ένα ολοκληρωμένο σύνολο παρεμβάσεων στη θάλασσα και στη στεριά:
- Συνεργασία με αλιευτικές κοινότητες σε Ελλάδα και άλλες Μεσογειακές χώρες, με στόχο τη μείωση της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών και την ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης με τους ψαράδες.
- Μελέτη των μετακινήσεων των Μύχων μέσω τοποθέτησης 80 συσκευών GPS, που επέτρεψαν τον εντοπισμό κρίσιμων περιοχών τροφοληψίας και την κατανόηση της αλληλεπίδρασής τους με την αλιεία.
- Συστηματική συλλογή δεδομένων και αύξηση της γνώσης για την τυχαία παγίδευση σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, με εκατοντάδες ερωτηματολόγια, ημερολόγια σκάφους και ώρες καταγραφών με παρατηρητές από το σκάφος.
- Χαρτογράφηση περιοχών υψηλού κινδύνου με επικάλυψη αλιευτικής δραστηριότητας και Μύχων, αξιοποιώντας δεδομένα τηλεμετρίας, παρατηρήσεις από σκάφη και στοιχεία αλιευτικής προσπάθειας.
- Πιλοτική εφαρμογή τεσσάρων μέτρων μετριασμού από 48 καΐκια, όπως η χρήση ασπρόμαυρων σημαιών σε μανωμένα δίχτυα και ο αετός απώθησης σε παραγάδια, και δημιουργία σχετικής εργαλειοθήκης.
- Εξάλειψη αρουραίων στην 3η σημαντικότερη αποικία αναπαραγωγής Μύχων στην Ελλάδα και ενίσχυση της βιοασφάλειας μέσω εκπαιδεύσεων και δημιουργίας Κέντρων Απόκρισης Εισβολών, με στόχο την άμεση αντιμετώπιση περιπτώσεων επανεισβολής τρωκτικών σε σημαντικές αποικίες θαλασσοπουλιών.
- Εκτεταμένες δράσεις ενημέρωσης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, με συμμετοχή σχολείων, τοπικών φορέων και πολιτών.
Στο πλαίσιο της τελικής συνάντησης, οι συμμετέχοντες επιβιβάστηκαν σε καΐκια των ψαράδων της Καλλονής για να παρακολουθήσουν την εφαρμογή των μέτρων μετριασμού, να μοιραστούν την εμπειρία τους με ερευνητές από πέντε χώρες και να συζητήσουν για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν. Στη συνέχεια, επισκέφθηκαν το λιμάνι της Νυφίδας, όπου παρατήρησαν με τηλεσκόπια τις μετακινήσεις εκατοντάδων Μύχων που μπαινοβγαίνουν καθημερινά στον Κόλπο Καλλονής για να τραφούν με τα κοπάδια γαύρου.
Το Πρόγραμμα LIFE PanPuffinus! επιβεβαιώνει ότι η προστασία των θαλασσοπουλιών απαιτεί συνεργασία, ανταλλαγή γνώσης και ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Οι λύσεις που αναπτύχθηκαν αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για τη συνέχιση των προσπαθειών προστασίας της μεσογειακής βιοποικιλότητας.
Θερμές ευχαριστίες:
- Στο Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς για την ευγενική παραχώρηση του χώρου πολλαπλών χρήσεων του Μουσείου Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου, την κα. Μαντώ Παπαδοπούλου για την υπέροχη φιλοξενία και βοήθεια καθώς και το υπόλοιπο προσωπικό του Μουσείου
- Στον συνεταιρισμό γυναικών ΣΕΛΑΝΑ στην Αγία Παρασκευή Λέσβου
- Στον Αγροτικό Αλιευτικό Σύλλογο Παράκτιας Επαγγελματικής Αλιείας Δήμου Δυτικής Λέσβου «Ο Μάκαρ»
- Στους ψαράδες που δέχτηκαν να συμμετάσχουν στις δοκιμές με τα μέτρα μετριασμού, για τον χρόνο τους και τη φιλοξενία στα καΐκια τους: στην Καλλονή Λέσβου: Μιχάλη Κασιώτη, Κώστα Μπίρη, Παναγιώτη Μπίρη, Γιάννη Νανίδη, Παναγιώτη Νανίδη, Σωτήρη Νανίδη, Γιάννη Νικολλέλη, Νίκο Σγούρη, Γιώργο Σγουρνιό, Λευτέρη Χρυσάφη, στην Ραφήνα τον Τάσο Καραμάντουλα. Στην Πάρο: Στέλιο Πατέλη, Φανούρη Σκιαδά, Δημήτρη Παντελέο, Γιάννη Ζούμη και στη Σύρο: Μανώλη Ρούσσο
Στο Πρόγραμμα LIFE PanPuffinus! συμμετέχουν επτά φορείς από πέντε χώρες (Ελλάδα, Μάλτα, Ισπανία, Γαλλία, Πορτογαλία) με στόχο τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης των ενδημικών ειδών Μύχου της Μεσογείου και των Βαλεαρίδων, διασφαλίζοντας ασφαλείς τόπους στη στεριά και τη θάλασσα. Οι δράσεις του Προγράμματος στην Ελλάδα υλοποιούνται από την Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία και τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.
Το πρόγραμμα πραγματοποίησε στοχευμένες δράσεις διατήρησης σε συνολικά 28 περιοχές του Δικτύου Natura 2000 στη Μεσόγειο κατά την περίοδο 2021-2025.
Στην Ελλάδα απαντά μόνο ο Μύχος της Μεσογείου, όπου αναπαράγονται 6.800 - 13.000 ζευγάρια, δηλαδή το 35% του παγκόσμιου πληθυσμού του είδους, σε 12 Ζώνες Ειδικής Προστασίας. Οι δράσεις που αφορούν τη χώρα μας εφαρμόστηκαν σε εννέα ΖΕΠ οι οποίες φιλοξενούν το 85% του εθνικού πληθυσμού (Κυκλάδες, Βόρεια Δωδεκάνησα, Σκύρος και Κόλπος Καβάλας).
Το Πρόγραμμα υλοποιείται με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συγχρηματοδότηση του Ιδρύματος Α.Γ. Λεβέντη και του Πράσινου Ταμείου.
Μπορείτε να δείτε τη συνοπτική αναφορά του Προγράμματος LIFE PanPuffinus στον παρακάτω σύνδεσμο:
Μανωμένο δίχτυ: είδος διχτυού που αποτελείται από ένα κεντρικό απλό δίχτυ που περιβάλλεται από δύο δίχτυα με μεγαλύτερο μάτι (διάμετρο) που ονομάζονται μανός, με αποτέλεσμα να μπλέκονται και να πιάνονται συγκεκριμένα είδη-στόχος.
