GR049 - Όρος Γράμμος

Ο Γράμμος είναι μια από τις πιο εκτενείς, σχετικά αδιατάρακτες ελληνικές οροσειρές. Βρίσκεται στα ελληνοαλβανικά σύνορα, και χαρακτηρίζεται από την παρουσία εκτεταμένων δασών Μαύρης Πεύκης (Pinus nigra), Οξιάς (Fagus sylvatica) και δρυός (Quercus spp.), απόκρημνων πλαγιών και εκτεταμένης ανωδασικής ζώνης με λιβαδικές διαπλάσεις. Η πρόσφατη ιστορία του χώρου, ιδιαίτερα εκείνη που συνδέεται με τον εμφύλιο πόλεμο, την καταστροφή των οικισμών και τα ναρκοπέδια που άφησε πίσω του, οδήγησε στην εγκατάλειψη έως πρόσφατα ολόκληρων περιοχών. Η κατάσταση αυτή ευνόησε την άγρια ζωή, με αποτέλεσμα η περιοχή να θεωρείται σημαντικός τόπος για μεγάλα θηλαστικά όπως η Αρκούδα (Ursus arctos) και το Αγριόγιδο (Rupicapra rupicapra). Οι σημαντικότερες ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η δασοπονία, η κτηνοτροφία και ο φυσιολατρικός τουρισμός.

Δάση (55,9 %), Λιβάδια/Βοσκότοποι (21,7 %), Θαμνώνες (18,9 %), Βραχώδεις περιοχές (1,4 %), Τεχνητά τοπία (0,9 %), Υγρότοποι (ενδοχώρας) (0,9 %).

Σημαντική περιοχή για επιδημητικά αρπακτικά, δασικά είδη και είδη των αλπικών οικοτόπων.

• ΖΕΠ και ΤΚΣ: GR1320002 Κορυφές όρους Γράμμος (34.357 ha, 68 %)

• ΚΑΖ: Αρρενών (Γράμμου) (2.801 ha, 6 %), Αετομηλίτσα (1.801 ha, 4 %), Καταφίκη - Μεγάλη Πέτρα - Σκάλα Γράμου (1.233 ha, 2 %)

• ΒΑ: Φυσικό Μνημείο Μικτού Δάσους Γράμμου (133 ha, 0,3 %)

Κύριες απειλές είναι η διάνοιξη δρόμων στα δάση και την υποαλπική ζώνη, η λαθροθηρία, η τοποθέτηση δηλητηριασμένων δολωμάτων, η εντατική δασική διαχείριση και η εγκατάλειψη των παραδοσιακών χρήσεων γης. Η εκτατική - νομαδική κτηνοτροφία, που για αιώνες αποτελούσε τη βασική οικονομική δραστηριότητα και έχει υπάρξει καθοριστική για τη φυσιογνωμία του χώρου αλλά και για την παρουσία πολλών αρπακτικών και πτωματοφάγων ειδών πτηνών, φθίνει σταδιακά. Ως αποτέλεσμα έχει μειωθεί η διαθεσιμότητα τροφής για τα είδη αυτά και βαθμιαία έχει συντελέσει στη φυσική δάσωση των ανοικτών βοσκολίβαδων, που αποτελούν τους χώρους τροφοληψίας των αρπακτικών. Στις απειλές που αντιμετωπίζει η ορνιθοπανίδα της περιοχής εντάσσονται η σχεδιαζόμενη κατασκευή υδροηλεκτρικών φραγμάτων στον ποταμό Αλιάκμονα κοντά στο Νεστόριο και σε παραπόταμους του Σαραντάπορου, καθώς και η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση αιολικών πάρκων στην ορεινή ζώνη.