GR129 - Νήσος Κύθηρα

Η περιοχή περιλαμβάνει τη νήσο Κύθηρα, μέρος του εσωτερικού οροπεδίου στο κεντρικό τμήμα του νησιού, καθώς και τις περιβάλλουσες νησίδες. Τα Κύθηρα βρίσκονται 12 ναυτικά μίλια από το ακρωτήριο Μαλέας της Πελοποννήσου και 6 ναυτικά μίλια από την Ελαφόνησο, και, μαζί με τα Αντικύθηρα, αποτελούν τη φυσική προέκτασή του προς την Κρήτη.

Η περιοχή χαρακτηρίζεται από αγροτικές εκτάσεις (κυρίως σιτηρών, ελιάς και αμπελιού), μεσογειακούς θαμνώνες, φρύγανα, απόκρημνες ακτές, εσωτερικούς γκρεμούς, συστάδες κυπαρισσιού και αναδασώσεις Τραχείας Πεύκης (Pinus brutia). Υπάρχουν πολλά αξιόλογα ρέματα με δενδρώδη παραρεμάτια βλάστηση, με πιο αξιόλογο το ρέμα συνεχούς ροής Πάτημα στο βόρειο μέρος του νησιού. Αρκετά ρέματα δημιουργούν εποχικούς παράκτιους υγροτόπους (π.χ. εκβολές του ρέματος Αγ. Νικολάου) και απότομα φαράγγια (π.χ. της Παλαιόχωρας) που καταλήγουν στη θάλασσα. Οι κύριες ανθρώπινες δραστηριότητες είναι ο τουρισμός, η μελισσοκομία, η κτηνοτροφία, η αλιεία και η γεωργία.

Θαμνώνες (39,8 %), Τεχνητά τοπία (33.6 %), Λιβάδια/Βοσκότοποι (19,5 %), Βραχώδεις περιοχές (4 %), Δάση (1 %).

Ορνιθοπανίδα Τα Κύθηρα είναι μία από τις σημαντικότερες περιοχές για τη μετανάστευση της ορνιθοπανίδας στην Ελλάδα. Εκτός των άλλων πληθυσμιακών κριτηρίων ένταξης στο δίκτυο των ΙΒΑ, η περιοχή αποτελεί μία από τις ελάχιστες περιοχές που πληρούν το κριτήριο C5, δηλαδή αποτελεί μεταναστευτική στενωπό. Βρίσκονται στον μεταναστευτικό διάδρομο της νότιας Πελοποννήσου - Αντικυθήρων - βορειοδυτικής Κρήτης, όπου πάνω από 3.000 αρπακτικά περνούν τακτικά κάθε φθινόπωρο. Εκτός των μεταναστευτικών πουλιών, τα Κύθηρα είναι σημαντική περιοχή για τα αναπαραγόμενα θαλασσοπούλια, αρπακτικά, και είδη των θαμνώνων και των απόκρημνων ακτών.

• ΖΕΠ: GR3000013 Κύθηρα και γύρω νησίδες: Πρασονήσι, Δραγονέρα, Αντιδραγονέρα, Αυγό, Καπέλλο, Κουφό και Φιδονήσι (5.392 ha, 27 %)

• ΤΚΣ: GR3000010 Νησίδες Κυθήρων: Πρασονήσι, Δραγονέρα, Αντιδραγονέρα (989 ha, 0,3 %)

• ΚΑΖ: Θολάρια, Αγ. Μονή, Αγ. Γεώργιος, Μεγ. Δραγονέρα, Αντιδραγονέρα, Πρασονήσι Δήμου Κυθήρων (3.045 ha, 15 %)

Οι απειλές στην περιοχή σχετίζονται με τις πυρκαγιές, τη δάσωση των εγκαταλελειμμένων χωραφιών, τη βόσκηση, την ανεξέλεγκτη δόμηση και διάνοιξη δρόμων και τη λαθροθηρία, ιδιαίτερα το φθινόπωρο. Η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση αιολικών πάρκων στα Κύθηρα αποτελεί σοβαρή απειλή για τη διατήρηση των μεταναστευτικών πουλιών και των βιοτόπων που αυτά χρησιμοποιούν. Το 2000 προσάραξε φορτηγό πλοίο πάνω στη νησίδα Πρασονήσι στα ανατολικά του νησιού, με αποτέλεσμα να καταγραφεί ένα σημαντικό περιστατικό ρύπανσης των γύρω νησίδων και ακτών όπου φωλιάζουν θαλασσοπούλια, με σημαντικότερη την αποικία Larus audouinii. Έκτοτε, όλα τα σχέδια ανέλκυσης του πλοίου έχουν ναυαγήσει, με αποτέλεσμα να βρίσκεται ακόμη στη θέση του. Το περιστατικό ανέδειξε την αδυναμία αντιμετώπισης ανάλογων ατυχημάτων και την έλλειψη σχεδιασμού πρόληψης και απορρύπανσης.