GR197 - Νησίδες Ρήνεια, Χταπόδια και Τραγονήσι Μυκόνου

Η περιοχή αυτή περιλαμβάνει τη θαλάσσια περιοχή που περιβάλλει τα νησιά Ρήνεια και Δήλο, καθώς και ένα μικρό τμήμα της νοτιοδυτικής ακτής της Μυκόνου, που εκτείνεται νότια του ακρωτηρίου Άγιος Γεώργιος μέχρι το ακρωτήριο Γλοσίδα στον κόλπο του Ορνού. Περιέχει επίσης τη θαλάσσια περιοχή γύρω από το νησάκι Χταπόδια που βρίσκεται στα ανατολικά του νησιού. Η τοποθεσία περιλαμβάνει συνολικά περισσότερες από 15 νησίδες και βράχους. Το όριο περιλαμβάνει μια θαλάσσια επέκταση 0,5 ν.μ. στο δυτικό τμήμα και μια επέκταση 2,7 ν.μ. γύρω από τα Χταπόδια . Σήμερα αποτελεί μία από τις μικρότερες θαλάσσιες ΣΠΠ στις Κυκλάδες, ωστόσο τα όριά της αναμένεται να επεκταθούν στο μέλλον, καθώς σημαντικός αριθμός μύχων αναζητούν τακτικά τροφή στην περιοχή γύρω από τη Μύκονο. Η Ρήνεια σήμερα φιλοξενεί μόνο λίγα μαντριά και εκτατικά καλλιεργούμενα χωράφια δημητριακών, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του νησιού καλύπτεται από φρύγανα και εγκαταλελειμμένες πεζούλες. Η Δήλος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα, χαρακτηρισμένο ως Παγκόσμιος Πολιτιστικός Χώρος από το 1990. Στο ψηλότερο σημείο στα Χταπόδια βρίσκονται τα ερείπια ενός πολυβολείου ναυτικής παρατήρησης του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ υπάρχει μια μικρή προβλήτα και μια εκκλησία τα οποία επισκέπτονται ντόπιοι και ψαράδες. Η παράκτια περιοχή γύρω από τη Ρήνεια και τη Δήλο χαρακτηρίζεται από χαμηλούς βραχώδεις βράχους διάσπαρτους από αμμώδεις παραλίες και μικρούς κολπίσκους με λιβάδια Ποσειδωνίας. Τα νερά είναι ρηχά, με πολυάριθμους υφάλους και βράχια και έναν πυθμένα με ήπια κλίση, με βάθη που δεν ξεπερνούν τα 100 μέτρα. Τα ηφαιστειακά πετρώματα στα Χταπόδια σχηματίζουν διαβρωτικούς βράχους και σημαντικούς βιότοπους λιθώνων. Στα βόρεια και ανατολικά των Χταποδιών, το βάθος του νερού είναι μεγαλύτερο, φτάνοντας το μέγιστο των 200 μέτρων. Η βόρεια πλευρά της Μυκόνου και των γύρω νησίδων είναι εκτεθειμένη σε ισχυρούς βόρειους-βορειοανατολικούς ανέμους που προέρχονται απευθείας από την ανοιχτή θαλάσσια περιοχή του Κεντρικού Αιγαίου και το στενό του Τσικνιά που βρίσκεται μεταξύ των νησιών Τήνου και Μυκόνου. Η περιοχή παρέχει κατάλληλους οικοτόπους για κητώδη. Εδώ έχουν παρατηρηθεί κοινά ρινοδέλφινα και ζωνοδέλφινα, ενώ έχουν επίσης αναφερθεί εκβρασμοί γράμπων και φυσητήρων. Εδώ επίσης υποστηρίζεται ένας μικρός αναπαραγωγικός πληθυσμός μεσογειακής φώκιας.

Η περιοχή φιλοξενεί σημαντικούς αναπαραγωγικούς πληθυσμούς τριών διαφορετικών ειδών θαλασσοπουλιών. Ένας αναπαραγωγικός πληθυσμός του Αιγαιόγλαρου καταγράφηκε για πρώτη φορά εδώ το 1998. Αυτή είναι μια από τις σπάνιες περιπτώσεις όπου το είδος φωλιάζει σε μεγαλύτερο νησί και όχι σε μικρές ακατοίκητες νησίδες. Το μέγεθος της αποικίας παρέμεινε σταθερό τα τελευταία 15 χρόνια. Τα πουλιά αναζητούν τροφή κυρίως κατά μήκος των παράκτιων υδάτων της Ρήνειας, της Δήλου και της δυτικής Μυκόνου, αλλά κατά τη διάρκεια της μεταγεννητικής περιόδου διασκορπίζονται στην ευρύτερη περιοχή της Μυκόνου. Τόσο ο Αρτέμης όσο και ο Μύχος αναπαράγονται στην περιοχή. Οι αποικίες εδώ, μαζί με αυτές που βρίσκονται σε νησίδες γύρω από τις κεντρικές Κυκλάδες (Πάρος, Νάξος, Αμοργός), αποτελούν τον πυρήνα του αναπαραγωγικού πληθυσμού των μύχων του Νοτίου Αιγαίου (εκτός της Κρήτης). Αυτά τα δύο είδη αναπαράγονται σε μια ενιαία μέτρια  προς μεγάλη μικτή αποικία, που μοιράζεται την ίδια τοποθεσία αποικίας, με φωλιές διασκορπισμένες ανάμεσα σε ογκόλιθους, σχισμές μέσα σε σπηλιές και κάτω από αλοφυτική βλάστηση. Ο αναπαραγωγικός πληθυσμός του Μύχου, που υπολογίζεται σε 100-250 ζευγάρια, θεωρείται η δεύτερη μεγαλύτερη αναπαραγωγική αποικία στις Κυκλάδες και η τέταρτη σημαντικότερη σε εθνική κλίμακα. Οι Αρτέμηδες έχουν επίσης μια σημαντική αποικία εδώ με 150-250 ζευγάρια. Και τα δύο είδη έχουν παρατηρηθεί να τρέφονται σε μεγάλους αριθμούς στην περιοχή γύρω από τη Μύκονο, με τα μεγαλύτερα σμήνη να έχουν καταγραφεί στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Μυκόνου, Ρήνειας και Τήνου, στο στενό του Τσικνιά, καθώς και βόρεια των Χταποδιών. Η αφθονία των μύχων στην περιοχή υποδηλώνει ότι τα αναπαραγόμενα πουλιά από άλλες περιοχές χρησιμοποιούν επίσης την περιοχή για τροφοληψία. Επιπλέον, η θαλάσσια περιοχή μεταξύ Τήνου, Μυκόνου και Ικαρίας αποτελεί σημαντικό πέρασμα τόσο για τα δύο είδη μύχου που κινούνται μεταξύ των αποικιών τους στις Κεντρικές Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα όσο και για τις περιοχές τροφοληψίας τους στο Κεντρικό και Βόρειο Αιγαίο.

Η περιοχή δέχεται ισχυρή επιρροή από τη θαλάσσια κίνηση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, καθώς η Μύκονος είναι ένας από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς στην Ελλάδα, ξεπερνώντας τις 500.000 αφίξεις τουριστών ετησίως. Το μεγαλύτερο μέρος της θαλάσσιας κυκλοφορίας συγκεντρώνεται στο δυτικό τμήμα της IBA που συνδέεται με πολυάριθμα επιβατηγά πλοία από τον Πειραιά και τα γειτονικά νησιά, κρουαζιερόπλοια, τοπικές τουριστικές εκδρομές και σημαντικό αριθμό ιδιόκτητων σκαφών που κατευθύνονται από και προς το λιμάνι της Μυκόνου. Εκτός από τον σημαντικό κίνδυνο θαλάσσιας ρύπανσης και επακόλουθης υποβάθμισης των οικοτόπων, αυτό ασκεί επίσης μεγάλη πίεση στα θαλάσσια πτηνά που αναπαράγονται σε παράκτιους οικοτόπους λόγω της αυξημένης όχλησης. Σύμφωνα με τους Ειδικούς Κανόνες που ισχύουν για το λιμάνι της Μυκόνου, απαγορεύεται η αποβίβαση ατόμων στη Ρήνεια και τη Δήλο, όπως και η προσέγγιση, η διέλευση ή το αγκυροβόλιο σε απόσταση μικρότερη των 500 μέτρων από την ακτή. Τα ιδιόκτητα σκάφη μπορούν να προσεγγίσουν το λιμάνι της Δήλου μόνο όταν ο αρχαιολογικός χώρος είναι ανοιχτός για το κοινό. Επί του παρόντος, περισσότεροι από 70.000 τουρίστες επισκέπτονται τη Δήλο ετησίως χρησιμοποιώντας καθημερινές εκδρομές με σκάφος από το λιμάνι της Μυκόνου. Έτσι, από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο η ανθρώπινη παρουσία στη Δήλο είναι πολύ έντονη, ωστόσο η πρόσβαση των επισκεπτών είναι ελεγχόμενη. Αν και ισχύουν οι ίδιοι κανόνες για τη Ρήνεια, αυτοί δεν εποπτεύονται αυστηρά. Η όχληση που προκαλείται από την ανθρώπινη παρουσία κατά την περίοδο αναπαραγωγής (Απρίλιος έως Ιούλιος) μπορεί να προκαλέσει την εγκατάλειψη της αποικίας του Αιγαιόγλαρου ή μειωμένη αναπαραγωγική επιτυχία, καθώς τα ενήλικα πουλιά αφήνουν τις φωλιές τους χωρίς επίβλεψη. Στη συνέχεια, τα αυγά και οι νεοσσοί θηρεύονται εύκολα από αρουραίους και άλλα αρπακτικά, όπως οι Ασημόγλαροι και οι Κουρούνες. Οι αρουραίοι αποτελούν επίσης σημαντική πιθανή απειλή για τις φωλιές των μύχων. Σχετικά υψηλά επίπεδα υδραργύρου βρέθηκαν στα φτερά των νεοσσών του Αιγαιόγλαρου από αυτήν την αποικία, αν και εξακολουθούν να θεωρούνται χαμηλής τοξικότητας. Η παράκτια αλιεία στην περιοχή περιορίζεται κυρίως σε μικρά τοπικά αλιευτικά σκάφη που χρησιμοποιούν δίχτυα και παραγάδια. Οι τυχαίες παγιδεύσεις θαλάσσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία δεν έχουν καταγραφεί στην περιοχή, ωστόσο θα μπορούσαν να αποτελέσουν απειλή για όλα τα είδη θαλάσσοπουλιών στην περιοχή.