GR250 - Κόλπος Καβάλας και θαλάσσια περιοχή Θάσου

Βρίσκεται στον κόλπο της Καβάλας και γύρω από το νησί της Θάσου, είναι μια από τις σημαντικότερες περιοχές για τα θαλασσοπούλια στο Βόρειο Αιγαίο. Η περιοχή περιλαμβάνει ολόκληρο τον κόλπο της Καβάλας, το στενό της Θάσου, παράκτια ύδατα στα ανατολικά δίπλα στο Δέλτα του ποταμού Νέστου, μια θαλάσσια λωρίδα κατά μήκος της νότιας ακτής της Θάσου μέχρι το ακρωτήριο Σταυρός και τέλος την παράκτια περιοχή κατά μήκος της ηπειρωτικής χώρας από τη Νέα Πέραμο μέχρι τη Δρακόπετρα στα δυτικά. Εκτός από το κεντρικό τμήμα που αποτελείται από τον κόλπο της Καβάλας και το στενό της Θάσου, η περιοχή περιλαμβάνει επίσης θαλάσσια επέκταση 1 ν.μ. κατά μήκος του δυτικού παράκτιου τμήματος και προέκταση 0,5 ν.μ. κατά μήκος της νότιας ακτής της Θάσου. Τα όρια της ΣΠΠ εφάπτονται με αυτά της υφιστάμενης ΣΠΠ «Δέλτα Νέστου και παράκτιες λιμνοθάλασσες» (GR012). Το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής εκτείνεται σε ένα ρηχό οροπέδιο με βάθη έως 50 μέτρα. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους ψαρότοπους στην Ελλάδα, με εκτεταμένα λιβάδια Ποσειδωνίας. Στην περιοχή παρατηρούνται τακτικά κητώδη, κυρίως δελφίνια και φώκαινες, καθώς και μεσογειακές φώκιες. Σημαντικές περιοχές τροφοληψίας που φιλοξενούν τακτικά σημαντικό αριθμό μύχων εκτείνονται νότια και ανατολικά πέρα από τα όρια της προτεινόμενης θαλάσσιας ΣΠΠ. Έτσι, αναμένεται ότι οι μελλοντικές έρευνες θα παράσχουν πρόσθετα δεδομένα που θα υποστηρίζουν την επέκταση των ορίων του προς αυτές τις πελαγικές περιοχές.

Επεκτάσεις προς τη θάλασσα για μερικές από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες αποικίες Θαλασσοκόρακα στην Ελλάδα, που βρίσκονται σε ακατοίκητες νησίδες και δυσπρόσιτους παράκτιους βράχους. Ο τοπικός αναπαραγωγικός πληθυσμός αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 10% του εθνικού αναπαραγωγικού πληθυσμού του είδους και οι κύριες περιοχές αποικιών του έχουν ήδη συμπεριληφθεί σε χερσαίες IBA (GR012 και GR016). Επιπλέον, υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 17% του εθνικού πληθυσμού που διαχειμάζει περνά την περίοδο μετά την αναπαραγωγή στην περιοχή. Με βάση τα αποτελέσματα των ερευνών με σκάφος, την τηλεμετρία και τις ανακτήσεις δακτυλιδιών, επιβεβαιώθηκε ότι οι Θαλασσοκόρακες της Μεσογείου διασκορπίζονται σε ολόκληρη την περιοχή της προτεινόμενης ΣΠΠ σε αναζήτηση τροφής. Δεδομένου ότι η περιοχή χαρακτηρίζεται από αβαθή ύδατα, οι περιοχές τροφοληψίας ειδών δεν περιορίζονται αποκλειστικά στην παράκτια ζώνη. Άφθονα κοπάδια μικρού και μεσαίου μεγέθους πελαγικών ψαριών, όπως ο γαύρος και η σαρδέλα, προσελκύουν πελαγικά θαλασσοπούλια, κυρίως μύχους. Κοπάδια που αποτελούνται από αρκετές δεκάδες έως αρκετές εκατοντάδες άτομα τρέφονται τακτικά σε ολόκληρη την περιοχή της προτεινόμενης IBA. Ωστόσο, μεγάλες συγκεντρώσεις τροφοληψίας του Μύχου έχουν επίσης καταγραφεί σε πελαγικές περιοχές πέρα από τα ανατολικά και νότια όρια, γεγονός που υποδηλώνει ότι ορισμένες σημαντικές περιοχές τροφοληψίας του είδους γύρω από τη Θάσο δεν έχουν ακόμη συμπεριληφθεί. Ως εκ τούτου, περαιτέρω έρευνες θεωρούνται απαραίτητες για την οριοθέτησή τους. Δεδομένου ότι δεν έχει εντοπιστεί αναπαραγωγική αποικία του είδους στην περιοχή, εικάζεται ότι αυτοί οι μύχοι προέρχονται από αποικίες που βρίσκονται στο βόρειο και ενδεχομένως κεντρικό Αιγαίο. Οι μεγαλύτεροι αριθμοί Μύχου έχουν καταγραφεί στην περιοχή κατά τους χειμερινούς μήνες, όταν τα πουλιά επιστρέφουν από τη Μαύρη Θάλασσα στους τόπους αναπαραγωγής τους στο Αιγαίο Πέλαγος και την υπόλοιπη Μεσόγειο Θάλασσα, ωστόσο καταγράφονται σημαντικές τροφοσυλλεκτικές συναθροίσεις και κατά την περίοδο αναπαραγωγής.

Το θαλάσσιο περιβάλλον στην περιοχή επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις ανθρώπινες δραστηριότητες κατά μήκος της ακτής και στη θάλασσα. Η τουριστική ανάπτυξη και οι δραστηριότητες αναψυχής έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις παράκτιες και θαλάσσιες περιοχές κοντά σε όλες τις μεγάλες αποικίες. Η κύρια απειλή για τον θαλασσοκόρακα είναι η όχληση στις περιοχές αποικιών και στις γύρω θαλάσσιες περιοχές, που σχετίζεται κυρίως με τουρίστες και αλιείς, ιδίως ερασιτέχνες αλιείς. Η όχληση τα τελευταία χρόνια ήταν έντονη, οδηγώντας σε αρνητικές επιπτώσεις στην αναπαραγωγική επιτυχία του είδους. Τα τελευταία χρόνια οι ερασιτέχνες ψαράδες διανυκτερεύουν τακτικά στις νησίδες που φιλοξενούν τις μεγαλύτερες αποικίες θαλασσοκόρακα της Μεσογείου. Η αναπαραγωγική επιτυχία του είδους επηρεάζεται επίσης από εισαγόμενους αρουραίους και υπεράφθονους Ασημόγλάρους που θηρεύουν αυγά και νεοσσούς. Ο κόλπος της Καβάλας και οι γύρω περιοχές του Βορείου Αιγαίου αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα αλιευτικά πεδία της Ελλάδας. Οι απειλές για τους μύχους και τους θαλασσοκόρακες της Μεσογείου περιλαμβάνουν τη μείωση των ιχθυαποθεμάτων και την όχληση κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου που προκύπτει από εντατικές δραστηριότητες αλιείας με μηχανότρατα, καθώς και παράνομες αλιευτικές πρακτικές που αναφέρονται συχνά. Η τυχαία παγίδευση σε δίχτυα και παραγάδια αποτελεί επίσης σημαντική απειλή και για τα δύο είδη. Το 2012, περισσότεροι από 70 μύχοι βρέθηκαν μπλεγμένοι σε ένα μόνο δίχτυ, αν και τέτοια μαζικά περιστατικά είναι σπάνια. Στην περιοχή υπάρχουν πολυάριθμες μονάδες υδατοκαλλιέργειας, κυρίως μυδοκαλλιέργειες και ιχθυοτροφεία, που βρίσκονται κυρίως εντός του στενού της Θάσου.

Η ένταση της εμπορικής και επιβατικής ναυτιλίας, της αλιείας και των ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων παρουσιάζει μεγάλες χωρικές και χρονικές διακυμάνσεις, ωστόσο γενικά θεωρείται υψηλή. Ένα προτεινόμενο υπεράκτιο αιολικό πάρκο ισχύος 156 MW στη θαλάσσια περιοχή βόρεια της Θάσου αποτελεί πιθανή απειλή για τους Θαλασσοκόρακες και τους Μύχους, οι οποίοι χρησιμοποιούν την περιοχή για τροφή όλο το χρόνο. Η παράκτια περιοχή γύρω από τον κόλπο της Καβάλας είναι ιδιαίτερα αστικοποιημένη και βιομηχανική. Ο κόλπος επηρεάζεται από τη ρύπανση από έντονες βιομηχανικές δραστηριότητες, π.χ. εργοστάσιο φωσφορικών λιπασμάτων, διυλιστήριο πετρελαίου, εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, τη λειτουργία του εμπορικού λιμένα και των μονάδων υδατοκαλλιέργειας, καθώς και γεωργικές απορροές. Εκτός από τα βαρέα μέταλλα, αυτές οι πηγές ρύπανσης οδηγούν σε υψηλά φορτία θρεπτικών ουσιών που προκαλούν συχνά επεισόδια ευτροφισμού. Οι επακόλουθες αναπτύξεις φυκιών μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στα θαλασσοπούλια και στην υπόλοιπη θαλάσσια άγρια ζωή. Μια εκτεταμένη ανάπτυξη φυκιών το χειμώνα και την άνοιξη του 2009-10 προκάλεσε σχεδόν πλήρη αποτυχία της αναπαραγωγικής απόδοσης του Θαλασσοκόρακα κατά τη διάρκεια του 2010 και του 2011 σε ολόκληρη την περιοχή. Επιπλέον, η περιοχή αποτελεί τον κύριο τόπο εκμετάλλευσης αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Ελλάδα, αποτελώντας έτσι μόνιμη απειλή πετρελαϊκής ρύπανσης στην ευρύτερη περιοχή του κόλπου της Καβάλας. Η εθνική σημασία της περιοχής για τον Θαλασσοκόρακα οδήγησε στη συστηματική παρακολούθηση των αποικιών του που πραγματοποιείται από το 2007 από την ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών. Επιπλέον, κατά την περίοδο 2010-12, εφαρμόστηκαν δράσεις εξάλειψης αρουραίων και ελέγχου του πληθυσμού του Ασημόγλαρου για τη βελτίωση της αναπαραγωγικής επιτυχίας του Θαλασσοκόρακα.