Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, μετά από περισσότερα από 30 χρόνια έρευνας για τη μετανάστευση των αρπακτικών στη λεκάνη της Μεσογείου, είναι ακόμη δυνατό να ανακαλύπτουμε μεταναστευτικές στενωπούς, οι οποίες παρέμεναν μέχρι σήμερα άγνωστες!
Τον Αύγουστο του 2024, στο δυτικότερο «δάχτυλο» της Πελοποννήσου, το ακρωτήριο Ακρίτας (ανάμεσα σε Φοινικούντα και Κορώνη), μετρήσαμε σχεδόν 12.000 αρπακτικά! Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν τον Ακρίτα ως το τρίτο σημαντικότερο hotspot για τα αρπακτικά που διασχίζουν τη Μεσόγειο, μετά το Γιβραλτάρ και τη Μεσίνα της Σικελίας! Τα αρπακτικά αυτά είναι κυρίως Σφηκιάρηδες, προερχόμενοι από την Ανατολική Ευρώπη, οι οποίοι ξεκινούν από την Πελοπόννησο μια θαλάσσια διάσχιση άνω των 400 χιλιομέτρων προς τη Λιβύη.
Συνολικά παρατηρήθηκαν 11.790 μεταναστευτικά αρπακτικά πουλιά, με τη συντριπτική πλειοψηφία (11.606) να είναι Σφηκιάρηδες (Pernis apivorus). Ακολούθησαν οι Τσίφτηδες (Milvus migrans) με 143 άτομα, οι Καλαμόκιρκοι με 33 ενώ Λιβαδόκιρκοι, Λευκοί Πελαργοί και άλλα είδη παρατηρήθηκαν σε μικρότερους αριθμούς. Η μεγαλύτερη καταμέτρηση Σφηκιάρηδων καταγράφηκε την 1η Σεπτεμβρίου, με 2.441 άτομα. Καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου παρατήρησης, το 93,3% των Σφηκιάρηδων που καταμετρήθηκαν καταγράφηκαν μεταξύ των ωρών 09:00 και 12:00.
Η Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία υποστηρίζει την ανάγκη δημιουργίας ενός μακροπρόθεσμου, συστηματικού προγράμματος παρακολούθησης της μετανάστευσης στον Ακρίτα, το οποίο θα εμπλουτίσει τη γνώση μας για τη μετανάστευση των πουλιών και θα υποστηρίξει τις προσπάθειες προστασίας του περιβάλλοντος στην περιοχή.
Συνοπτικά συμπεράσματα:
- Η περιοχή του ακρωτηρίου Ακρίτας αποτελεί μεταναστευτική στενωπό διεθνούς σημασίας. Στην περιοχή της Μεσογείου αποτελεί μια εκ των τριών σημαντικότερων στενωπών για τον Σφηκιάρη [οι άλλες δύο είναι το Γιβραλτάρ και το Στενό της Μεσίνα (Messina) μεταξύ Σικελίας και ηπειρωτικής Ιταλίας]
- Η διάρκεια της μελέτης δεν κάλυψε πλήρως τη χρονική περίοδο της μεταναστευτικής δραστηριότητας του Σφηκιάρη. Συνεπώς αναμένονται μεγαλύτεροι αριθμοί αν γίνει μια εντατικότερη προσπάθεια.
- Η εποχή της παρακολούθησης δεν επέτρεψε την καταγραφή άλλων μεγάλων αρπακτικών και ειδικότερα αετών (Κραυγαετός, Στικταετός, Βασιλαετός), καθώς αυτά τα είδη διέρχονται αργότερα από το σημείο.
- Η μεταναστευτική στενωπός δεν συνδέεται άμεσα με την αντίστοιχη Κυθήρων –Αντικυθήρων, καθώς η διεξαγωγή παράλληλων μετρήσεων στα δύο σημεία μας έδωσε τη δυνατότητα σύγκρισης, αν και κάποια είδη όπως ο Τσίφτης φαίνεται πως συχνά εκτρέπονται από τον Ακρίτα προς τα αντολικότερα ακρωτήρια.
- Κάποια είδη όπως κίρκοι, γεράκια και ερωδιοί πιθανώς διέρχονται σε πιο ευρύ μέτωπο. Κάτι τέτοιο είναι δυνατόν να καλυφθεί μόνο αν υπάρχουν περισσότερα εποπτικά σημεία και παρατηρητές.
- Πιθανώς μια μικρότερη ροή αρπακτικών να διέρχεται από το άκρα δυτικό σημείο που διέρχεται από τη Μεθώνηκαι τη νήσο Σαπιέντζα
- Το ακρωτήριο είναι ιδιαίτερα σημαντικό και για τη μετανάστευση των στρουθιόμορφων και άλλων ειδών, όπως φάνηκε από οπορτουνιστικές παρατηρήσεις στο περιθώριο των μετρήσεων αρπακτικών.
Επιστημονική δημοσίευση των ευρημάτων:
Mellone U, Tsiopelas N, Barboutis C. Akritas Cape: a new raptor migration hot spot in the Balkans. Bird Conservation International. 2025;35:e19. doi:10.1017/S0959270925100129
Blogpost (στα αγγλικά): https://www.cambridge.org/core/journals/bird-conservation-international/article/akritas-cape-a-new-raptor-migration-hot-spot-in-the-balkans
Οι καταμετρήσεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του Προγράμματος «Από την Ευρώπη στην Αφρική: καταγραφή μεταναστευτικών αρπακτικών πουλιών μέσω συστηματικής παρακολούθησης και επιστήμης των πολιτών», με απώτερο στόχο την εξασφάλιση των καταλλήλων συνθηκών για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό και υλοποίηση δράσεων διατήρησης και αποκατάστασης των αρπακτικών και άλλων ανεμοπορούντων ειδών πουλιών. Το Πρόγραμμα χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο στο πλαίσιο του χρηματοδοτικού προγράμματος «ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 2023»
